Filler dây chằng giữ — bằng chứng thật sự đi được đến đâu

Dây chằng giữ (retaining ligament) là tên gọi cho những cấu trúc sợi được cho là neo da và mô mềm của mặt vào xương hoặc vào mạc sâu. Những dây chằng được nhắc tên nhiều nhất nằm ở vùng gò má, phía trước cơ cắn, vùng xương hàm dưới và quanh cơ vòng mắt. Điểm khởi đầu của kỹ thuật này là khi các cấu trúc ấy lỏng đi theo tuổi, mô gấp xuống dọc theo một đường nhất định chứ không xẹp đều.

Vì thế các thủ thuật mang tên “filler dây chằng giữ”, “filler dây chằng” hay “filler nâng cơ” được mô tả là nhằm tạo ra một hướng chứ không phải lấp một chỗ hõm. Tuy nhiên đây là những tên gọi tiếp thị, không phải tên của một kỹ thuật đã được chuẩn hóa. Trong phạm vi chúng tôi xác minh được, không tồn tại một quy trình chuẩn nào được định nghĩa dưới tên “filler dây chằng giữ” — tiêm những điểm nào, bao nhiêu mL, ở độ sâu nào.

Dòng cuối cùng chính là lý do của bài này. Hai góc nhìn không phân định bằng bên nào nghe hợp lý hơn mà bằng độ dày của dữ liệu đứng sau. Khác biệt giữa filler và booster được viết riêng trong filler và booster khác nhau ở đâu.

Trong số các tài liệu bàn về cách tiêm theo góc nhìn dây chằng giữ, được dẫn rộng nhất là báo cáo mà Cohen và cộng sự công bố trên Journal of Cosmetic Dermatology năm 2020. Bài này mô tả việc tính hướng vector rồi tiêm dưới mạc, trên tiền đề giải phẫu rằng sự lỏng của dây chằng hốc mắt, gò má và cơ cắn lần lượt góp phần làm sa cung mày, làm sâu rãnh mũi má và làm xệ đường viền hàm.

Chúng tôi cũng ghi lại những gì không tìm được. Chúng tôi không tìm được thử nghiệm phân nhóm ngẫu nhiên giữa cách tiêm nhắm dây chằng và cách tiêm thông thường. Chúng tôi không tìm được thử nghiệm lấy độ chảy xệ làm tiêu chí chính để kiểm chứng kỹ thuật này. Chúng tôi cũng không xác minh được nghiên cứu nào theo dõi riêng thời gian duy trì của kỹ thuật này.

Cùng tài liệu ấy, chúng tôi đã dẫn với cùng những giới hạn trong bài về chảy xệ vùng má, rãnh mũi má và chảy xệ khuôn mặt. Không viết khác nhau ở mỗi trang là nguyên tắc của chúng tôi.

Lời giải thích “nhắm vào dây chằng” đứng trên tiền đề rằng đã xác định được dây chằng ở đâu và có hình thế nào. Nhưng tiền đề ấy đang lung lay.

Lấy dây chằng rãnh lệ làm ví dụ. Từ khi Wong và cộng sự mô tả dây chằng này trên 48 nửa mặt thi thể vào năm 2012, nó trở thành hình vẽ chuẩn cho vùng này. Thế nhưng một nghiên cứu micro-CT năm 2018 trên 11 thi thể và 22 mẫu báo cáo rằng đó có thể không phải một dây chằng riêng biệt mà là một phức hợp liền một khối với dây chằng giữ cơ vòng mắt. Ngoài ra nghiên cứu mô học phản bác chính sự tồn tại của một dây chằng thật cũng đang được dẫn — nghiên cứu này chúng tôi chỉ xác minh qua dẫn nguồn cấp hai.

Nội dung chi tiết hơn về vùng dưới mắt được viết trong bài về hõm dưới mắt.

Một trong những lý do filler dây chằng giữ được nói là “lượng ít nên không nặng gánh” là tiền đề rằng dù sao vài tháng cũng sẽ tan hết. Dữ liệu ở vùng dưới mắt đã làm tiền đề ấy lung lay.

• Trong tổng quan hệ thống 23 nghiên cứu · 2.048 người, acid hyaluronic vùng dưới mắt còn lại 85% thể tích ở mốc 15 tháng. Cũng trong tổng quan đó không có thử nghiệm ngẫu nhiên đối chứng nào, biến cố bất lợi 30,2% (466/1.545), bất thường đường viền 7,57%, phải dùng hyaluronidase 5,18%
• Trong nghiên cứu theo dõi 155 người trung bình 785 ± 536 ngày, mức cải thiện ở 18 tháng không khác biệt về mặt thống kê so với 6 tháng (p = 0,57). Nghĩa là duy trì lâu, và đồng thời cũng nghĩa là nó vẫn còn ở đó

Trong thực hành, câu này chỉ có một hàm ý. Đặt lịch tiêm lại mỗi sáu tháng theo tờ lịch thì có thể bị tích lũy. Thời điểm tiêm lại nên quyết theo trạng thái mô hơn là theo ngày tháng. Cách chúng tôi định số lần được viết trong bài cần làm bao nhiêu lần.

Kỹ thuật nhắm dây chằng là kỹ thuật nhạy với độ sâu. Mô tả “tiêm dưới mạc” giả định vị trí của mạc nhìn chung là ổn định, nhưng dữ liệu đo thực tế lại không như vậy.

• Trong nghiên cứu hồi cứu dữ liệu siêu âm của 200 người đã làm thủ thuật trẻ hóa tầng dưới mặt (trung bình 41,1 ± 13,7 tuổi), ranh giới mạc nông và sâu nằm cạn hơn ở người lớn tuổi, nam giới và người gầy. Cũng trong nghiên cứu đó, lớp mỡ nông mỏng đi theo tuổi
• Trong nghiên cứu đo 30 thi thể đã cố định bằng máy quét ba chiều, da mặt là 2,1 ± 0,4 mm và mỡ nông là 5,2 ± 1,9 mm. Độ lệch chuẩn của mỡ nông vượt một phần ba giá trị trung bình — nghĩa là khác nhau rất nhiều giữa từng người. Dữ liệu thi thể đã cố định có giới hạn riêng

Vì vậy con số “dưới mạc mấy mm” không phải giá trị dùng được mà không cần nhìn người trước mặt. Ở người gầy hay người lớn tuổi, cùng một độ sâu lại có nghĩa là một tầng sâu hơn. Đó là lý do kỹ thuật này được nói là phụ thuộc người thực hiện một cách đặc biệt.

Những vị trí mà dây chằng giữ được nhắc tên trùng với những chỗ sâu và có động mạch có tên đi qua. Vì vậy nguy cơ quan trọng nhất của kỹ thuật này không phải là kết quả kém mà là tai biến mạch máu.

• Trong tổng quan tập hợp các ca mù, phân bố vị trí của 48 ca mới từ tháng 1 năm 2015 đến tháng 9 năm 2018 là mũi 27 ca (56,3%), gian mày 13, trán 9, rãnh mũi má 7, má 2, mi trên 1, trong đó mù hoàn toàn 25 ca (52%). Tầng giữa mặt không phải vị trí xảy ra thường gặp nhất, nhưng đã có ca được báo cáo
• Cùng nhóm tác giả viết rằng “đã có ca tổn thương mạch với cannula nhiều cỡ khác nhau”, khuyến nghị dùng 25G trở lên và cho rằng 27G trở xuống có khả năng xuyên thành mạch cao hơn
• Con số tần suất tắc mạch thường được dẫn (kim 1 trên 6.410 ca, cannula 1 trên 40.882 ca) đến từ khảo sát 370 bác sĩ da liễu trả lời theo ký ức về mười năm trước đó, không phải thử nghiệm so sánh. Trong đó lẫn cả khả năng vốn đã chọn cannula cho những vùng nguy hiểm

Filler acid hyaluronic là vật liệu hoàn lại được ở điểm có thể làm tan bằng hyaluronidase. Đây cũng là cơ sở an tâm được nêu nhiều nhất khi kỹ thuật này được đề xuất. Tuy nhiên cần biết chính xác phạm vi.

• Ngay giữa các vật liệu hoàn lại được, mức độ tan cũng khác nhau nhiều. Trong phạm vi chúng tôi tổng hợp, khác biệt giữa các sản phẩm lên tới 12,5 lần — gel càng chắc và càng nhiều liên kết chéo thì càng khó tan
• Vật liệu không phải acid hyaluronic thì không tan theo cách này. Trong số sản phẩm được giới thiệu để tiêm vào điểm dây chằng có cả loại không phải acid hyaluronic, nên phải xác định trước là tiêm cái gì
• Bản thân việc làm tan không phải thủ thuật vô hại. Nó cũng tác động lên acid hyaluronic vốn có trong mô, và phản ứng dị ứng được báo cáo tuy hiếm

Nội dung chi tiết được viết trong bài về hyaluronidase. Ghi lại tên sản phẩm và thành phần trước khi tiêm là điều giúp ích nhiều nhất về sau.

Tại Hàn Quốc, filler acid hyaluronic được cấp phép như thiết bị y tế chứ không phải thuốc. Trong phạm vi chúng tôi kiểm tra, mục đích sử dụng được cấp phép trong nước được viết theo hướng cải thiện nếp nhăn và bù thể tích.

Số cấp phép sản phẩm và số thẩm định quảng cáo y tế là hai số khác nhau; phần phân biệt được viết trong bài về các số cấp phép. Phạm vi phê duyệt ở nước ngoài có thể khác phạm vi cấp phép trong nước, nên không nên suy ra cấp phép Hàn Quốc chỉ từ tài liệu nước ngoài.

• Trước tiên tách chuyện tụt xuống và chuyện hõm đi. Nếu hình dáng đổi nhiều khi nằm xuống thì gợi ý dịch chuyển vị trí; nếu nằm xuống vẫn trông hõm thì gợi ý thể tích. Phần lớn có cả hai, và bản thân cách khám này không phải công cụ đã được kiểm chứng
• Xem có đường ranh không. Nếu gấp lại ở một đường nhất định thì có yếu tố dây chằng, và khi đó chúng tôi nói trước giới hạn của những gì thủ thuật với tới được
• Không che bậc bằng chứng. Khi trình bày góc nhìn dây chằng, chúng tôi nói kèm rằng tài liệu đứng sau là loạt ca 45 người
• Đặt vật liệu hoàn lại được lên bàn trước để bàn, và ghi lại tên sản phẩm cùng thành phần
• Không định lịch tiêm lại theo tờ lịch, vì có dữ liệu cho thấy filler ở vùng này tồn tại lâu hơn mức thường được cho
• Định trước tiêu chí đánh giá từ trước khi làm. Ảnh cùng ánh sáng, cùng góc, cùng biểu cảm là mốc so. Vì thang đo đã kiểm chứng cho bản thân độ chảy xệ còn thiếu, chúng tôi ghi kèm các chỉ số lân cận đã được kiểm chứng như bậc rãnh mũi má

Cách chúng tôi phân tách độ chảy xệ được viết trong bài về giảm độ đàn hồi, còn cách tiếp cận theo tầng cho toàn bộ khuôn mặt ở bài chảy xệ khuôn mặt.

Bài viết này do Bác sĩ Lee Chi-Hak, giám đốc y khoa Phòng khám Miso tại Daegu, Hàn Quốc biên soạn và rà soát. Các nghiên cứu được trích dẫn trong bài đều được ghi kèm cả kết luận của nguyên bản lẫn giới hạn của nó, và những gì chưa xác minh được thì chúng tôi ghi là chưa xác minh được.