“Rejuran tiêm bằng kim hay bằng cannula”

Trong buổi khám, ngày càng nhiều người hỏi thế này. “Nghe nói cannula không đau và cũng ít bầm hơn, bác sĩ làm cho tôi bằng cái đó được không.”

Vế đầu là đúng. Cannula đầu tròn đi qua bằng cách đẩy mạch máu sang bên nên nói chung ít bầm hơn, và chúng tôi cũng đã viết như vậy trong bài về vết bầm và sưng. Vấn đề nằm ở tiền đề ẩn phía sau câu đó. Đó là tiền đề “nếu cả hai đều làm được cùng một việc”, mà ở Rejuran thì tiền đề này không thành lập.

Bài này không phải bài so kè xem dụng cụ nào tốt hơn. Đây là bài viết về việc dụng cụ làm cái gì, và vì thế mà vì sao không thể chọn dụng cụ dựa trên mức đau. Và ở phần cuối, chúng tôi cũng ghi căn cứ của phán đoán này đi được đến đâu — mỏng hơn ta tưởng.

Hai dòng cuối là toàn bộ bài viết này. Muốn xử lý một diện tích rộng bằng cannula thì phải đi một quãng dài dọc theo một lớp, và khi đó thuốc được trải thành đường trong lớp ấy. Muốn xử lý một diện tích rộng bằng kim thì phải đâm nhiều lần, và khi đó thuốc rải ra thành từng điểm.

PN (polynucleotide), thành phần chính của Rejuran, tạo thành cấu trúc mạng lưới ngậm nước ở lớp bì và qua đó tạo ra môi trường thuận lợi để da tự hồi phục. Đây không phải thuốc để lấp đầy thể tích mà là thuốc làm thay đổi tình trạng của lớp bì.

Vì thế mục đích của thuốc này không phải là dồn vào một chỗ, mà là rải rộng và đều khắp lớp bì. Việc ngay sau thủ thuật trên mặt nổi lên những sẩn nhỏ hơi gồ là vì lý do này — đó là chỗ phồng vật lý do thuốc đọng lại trong lớp bì, và sẽ xẹp xuống khi được hấp thu. Từng sẩn một cũng chính là dấu hiệu thuốc đã vào đúng vị trí.

Trong một khảo sát trên 235 bác sĩ chuyên khoa da liễu Hàn Quốc, phần lớn cũng trả lời rằng họ dùng cách nhắm vào lớp bì rồi đâm nhiều lần bằng kim 33G. Cũng trong khảo sát đó, nếp nhăn nhỏ vùng dưới mắt là mục đích dùng PN phổ biến thứ hai.

Có nghiên cứu đã thực sự chụp lại xem hai dụng cụ đặt thuốc ở đâu. Đó là nghiên cứu đưa chất có trộn chất cản quang vào trán của thi thể rồi kiểm tra bằng CT và MRI.

Chuyển các con số thành hình ảnh thì như sau. Cannula trải thuốc thành một lớp dài và dẹt. Theo chiều ngang lan gần gấp đôi so với kim, theo chiều dọc thì mỏng hơn, và không đi ra khỏi lớp đã dự định. Trong một nghiên cứu trên thi thể khác cũng vậy, chất đưa vào bằng cannula nằm lại trong lớp sâu, còn chất đưa vào bằng kim thì trải ra qua nhiều lớp, từ màng xương cho tới lớp da nông.

Với bác sĩ làm filler, kết quả này là ưu điểm của cannula. Bởi vì khi đưa thể tích vào thì việc thuốc nằm nguyên ở độ sâu đã dự định là điều tốt. Trên thực tế, từ được gắn vào tên của những nghiên cứu đó là ‘độ chính xác (precision)’.

Ở đây có một điều cần nhắc thêm một lần nữa. Bản thân khác biệt về đau nhỏ hơn ta tưởng.

Có một thử nghiệm so sánh kim và cannula một cách đàng hoàng. Đó là nghiên cứu chia mặt của 50 người làm hai nửa, một bên tiêm filler axit hyaluronic vào rãnh mũi má bằng kim, bên kia bằng cannula, rồi so sánh. Khi cho đánh dấu mức đau trên thước 100mm thì kết quả là cannula 34.7, kim 41.3. Khác biệt là 6.6.

Về khác biệt này, chính các tác giả đã viết trong bài báo rằng “có ý nghĩa về mặt thống kê nhưng khó xem là có ý nghĩa về mặt lâm sàng”. Bởi vì nó nhỏ hơn mức chênh lệch tối thiểu mà con người thực sự cảm thấy là “ít đau hơn” trên thang đo đau.

Hơn nữa, con số này còn có một mục bị thiếu. Muốn đưa cannula vào thì trước hết phải chọc một cổng vào bằng cây kim to hơn. Vậy mà bài báo đó hoàn toàn không mô tả cổng vào được tạo ra như thế nào, và cũng không ghi cơn đau ấy có được tính vào điểm số hay bị bỏ ra. Nghĩa là đó là con số 6.6 trong tình trạng chi phí của phía cannula chưa được tính vào.

Và đây không phải nghiên cứu về Rejuran mà là nghiên cứu về filler. Điểm này chúng tôi sẽ nói lại ở phần sau.

Lý do lớn nhất khiến người ta khuyên dùng cannula không phải là đau mà là tai biến mạch máu. Đầu tròn nên xác suất chọc thủng mạch máu thấp hơn — hướng lập luận này là đúng. Chỉ là cần biết trước tính chất của căn cứ.

• Tài liệu được trích dẫn nhiều nhất không phải là thử nghiệm mà là khảo sát. Đó là khảo sát cho 370 bác sĩ chuyên khoa da liễu nhớ lại 10 năm qua rồi trả lời. Tắc mạch được ghi nhận là 1 ca trên 6,410 ca với kim và 1 ca trên 40,882 ca với cannula. Khác biệt về con số là lớn. Chỉ có điều đó là ước lượng dựa vào trí nhớ, và trong đó có lẫn khả năng là ở những vùng nguy hiểm thì vốn dĩ người ta đã chọn cannula
• Trong bài tổng quan gom các ca mù (tích lũy 511 ca từ năm 1906 đến năm 2023), nếu xem 365 ca gần nhất thì chỉ có 38 ca là còn ghi lại đã dùng dụng cụ nào, và trong số đó 16 ca là cannula. Việc tai biến xảy ra mà dụng cụ vẫn không được ghi lại, tự nó đã cho thấy tình trạng bằng chứng của lĩnh vực này
• Trong một nghiên cứu ở Trung Quốc, 16 người trong số 27 người bị mất thị lực đã được làm thủ thuật bằng cannula
• Chính các tác giả tổng hợp các ca mù cũng viết “có những ca tổn thương mạch máu ở cannula thuộc nhiều cỡ khác nhau”, và về cỡ thì họ cho rằng nên dùng loại 25G trở lên, còn 27G trở xuống có khả năng chọc thủng thành mạch cao hơn

Tóm lại, cannula là dụng cụ được biết đến theo hướng làm giảm nguy cơ chứ không phải dụng cụ được miễn trừ nguy cơ. Câu “làm bằng cannula nên không sao đâu” là câu đi trước sự thật một nấc.

Chúng tôi mong bài này không bị đọc thành bài hạ thấp cannula. Có những chỗ mà cannula rõ ràng là hơn.

• Filler đưa thể tích vào lớp sâu. Mục đích là thuốc nằm nguyên ở độ sâu đã dự định, và tính chất của cannula mà nghiên cứu trên thi thể cho thấy hợp chính xác với mục đích này
• Khi phải xử lý diện tích rộng từ một điểm vào. Có thể tỏa ra hình quạt từ một chỗ mà không cần đâm nhiều lần
• Những vùng dễ bầm nhiều. Ở những vùng da mỏng và mạch máu dày đặc như dưới mắt, lợi thế của cannula là lớn nhất

Xin nói thêm, ngay trong bài báo chuyên gia do các bác sĩ đảm nhận vai trò cố vấn cho nhà sản xuất PN viết, chỗ có nhắc đến cannula cho thủ thuật PN cũng chỉ ở mức vùng thái dương, còn ở quanh mắt thì không khuyến nghị cannula. Vùng quanh mắt được mô tả bằng cách tiêm kim tinh tế, đưa vào 0.01~0.02mL mỗi điểm.

Với những ai đã đọc tới đây, còn lại lời quan trọng nhất.

Vì thế lý do chúng tôi dùng kim cho Rejuran không phải là “vì kim đã thắng trong nghiên cứu”. Đó là suy luận đi ra từ tính chất của thuốc và tính chất của dụng cụ — rằng thuốc cần được rải khắp lớp bì, còn cannula là dụng cụ đặt thuốc thành đường trong một lớp. Xin quý vị đặt cho suy luận đúng trọng lượng của một suy luận.

Nếu sau này có nghiên cứu cho thấy cannula tốt hơn ở PN thì tiêu chuẩn của chúng tôi cũng thay đổi. Khi đó chúng tôi sẽ sửa lại bài viết này.

• Rejuran thì chúng tôi tiêm đa điểm vào lớp bì bằng kim 33G kèm theo sản phẩm. Vì mục đích là thuốc được rải rộng và đều khắp lớp bì
• Dụng cụ được quyết định theo việc thuốc cần được đặt ở đâu, chứ không theo mức đau. Mỗi thủ thuật, mỗi vùng lại có một câu trả lời khác
• Đau thì chúng tôi giảm bằng cách khác thay vì đổi dụng cụ. Chúng tôi ủ kem tê đủ lâu, dùng chế phẩm có chứa lidocaine, và điều chỉnh tốc độ
• Nếu quý khách lo về vết bầm thì chúng tôi điều chỉnh thiết kế thủ thuật. Chúng tôi kiểm tra trước các thuốc đang dùng, và nếu có lịch trình quan trọng đang tới gần thì chúng tôi đề nghị dời ngày — điều này đã được ghi chi tiết trong bài về vết bầm và sưng

Bài viết này do Bác sĩ Lee Chi-Hak, giám đốc y khoa Phòng khám Miso tại Daegu, Hàn Quốc biên soạn và rà soát. Các nghiên cứu được trích dẫn trong bài đều được ghi kèm cả kết luận của nguyên bản lẫn giới hạn của nó, và những gì chưa xác minh được thì chúng tôi ghi là chưa xác minh được.